ဆရာေတာ္ဦးဥတၱမ( ၁၈၈၀ - ၁၉၃၉ )

ျမန္မာ့လြတ္လပ္ေရးလမ္းျပ မီးရႈးတန္ေဆာင္ ၊ အာရွတုိက္၏ ထြန္းသစ္ၾကယ္ အရွင္္ဦးဥတၱမကုိ ရခုိင္ျပည္ နယ္ စစ္ေတြၿမိဳ႕၊ရူပရပ္၊ ေခ်ာင္းနားတန္းတြင္ဖခင္ဦးျမသာဦး၊မိခင္ ေဒၚေအာင္ေက်ာ့ျဖဴတုိ႔မွ(၁၈၈၀) ျပည့္ႏွစ္ ဒီဇင္ဘာ(၂၈)ရက္တြင္ ေမြးဖြားခဲ့ေသာ သားႀကီးျဖစ္သည္။ ငယ္မည္မွာ ေပၚထြန္းေအာင္ ျဖစ္သည္။

ဦးဥတၱမတြင္ ညီေက်ာ္ထြန္းေအာင္(ကုိရင္ႀကီးအရွင္္အရိယ)ႏွင့္ ညီမ မအိမ္စုိးတုိ႔ ႏွစ္ဦးရွိသည္။ ရွင္္ဥတၱမ (ေပၚထြန္းေအာင္)ႏွင့္ ညီျဖစ္သူ ေက်ာ္ထြန္းေအာင္တုိ႔ကုိ မိဘမ်ားက ကၽြန္ပညာအဂၤလိပ္စာကုိ သင္ၾကား မ ေပးလုိေသာ္လည္း တုိင္းရင္းသားဘာသာေက်ာင္းတြင္ ပညာသင္ေပးခဲ့ရာ ဦးဥတၱမ ( ေပၚထြန္းေအာင္) သည္ ဆဌမတန္းအထိ သင္ၾကားခဲ့သည္။ မိခင္က ေက်ာင္းမွ ႏုတ္ထားသည့္တုိင္ေအာင္ ေပၚထြန္းေအာင္ က ႏုိင္ငံရပ္ျခားကုိ သြားေရာက္ ပညာသင္ရန္ မေလ်ွာ့ေသာလု႔ံလျဖင့္ အမ်ဳိးမ်ဳိးႀကဳိးစားသည္။ အသက္ (၁၃)ႏွစ္ အရြယ္တြင္ စစ္ေတြၿမဳိ႕၌ ပရိယတၱိသင္ၾကားရာတြင္ အေက်ာ္တေစာရွိေသာ ေရႊေစတီေက်ာင္း ဆရာေတာ္ ဘုရားထံ ဗုဒၶ၏ အေျခခံစာေပမ်ားကုိ ေလ့လာသင္ယူသည္။

ဆရာေတာ္ ဦးစိႏာၱ(၂၉-၇-၁၉၀၂) (၁၄-၁၂-၁၉၆၄)

ဆရာေတာ္သည္ ၁၂၆၄ ခု၊ ဝါဆိုလဆုတ္ ၁၀ ရက္၊ အဂၤါနိန္႔ ညဇာဖက္ ၇ နာရီအခ်ိန္၊ စစ္ေတြခ႐ိုင္၊ မင္းျပား ၿမိဳ႕နယ္၊ ျပည္သွ်င္တိုက္၊ ရင္းဘြယ္႐ြာ၌ ဖြားျမင္ေတာ္မူ၏။ ဦးခ်စ္ျဖဴ၊ ေဒၚေ႐ႊရင္႐ို႕၏ တစ္ဦးတည္းေသာ သားျဖစ္၍ ငယ္နာမည္မွာ ေမာင္ခ်စ္ထြန္းဦး ျဖစ္သည္။ ေျခာက္ႏွစ္သား အ႐ြယ္ကပင္ မိဘႏွစ္ပါးက ရင္း ဘြယ္ ဆရာေတာ္ႀကီးထံ၌ အပ္ႏွံ၍ ပညာသင္ၾကားခသည္။ အသက္ ဆယ္ႏွစ္ေျမာက္တြင္ မိဘႏွစ္ပါးႏွင့္ အတူ ကန္းနီ႐ြာသို႔ ေျပာင္းေ႐ြ႕ခရာ ကန္းနီဆရာေတာ္ထံ၌ ဆက္လက္ ပညာသင္ၾကားလွ်က္ ၁၃ အ႐ြယ္ ၁၂၇၇ ခုသို႔ေရာက္ေသာအခါ သွ်င္သာမေဏ အျဖစ္ျဖင့္၊ သၿဂၤိဳဟ္စေသာ အၿခီခံပါဠိ စာပီတိကို သင္ၾကား တတ္ေျမာက္ခသည္။ ၁၂၈၃ ခုႏွစ္၊ ကဆုန္လ အသက္ ၁၉ႏွစ္ျပည့္ခါနီးမွာ ပခုကၠဴၿမိဳ႕သို႔ လားေရာက္၍ အ႐ွိ တိုက္ေခၚ မဟာဝိဇရာမတိုက္၊ ေျမာက္တန္းလွ်ားေက်ာင္း၌ ဂႏၱဝါစက စာခ်ဆရာေတာ္ ဦးစႏၵႏွင့္ ဦးသီလ ႐ို႕ထံ ပရိယတ ၱိစာပီက်မ္းဂန္တိကို သင္ၾကား ဆည္းပူးခသည္။

ေဘာင္ - သင္းခ်ဳိ

လူတိတိုင္းဗ်ာယ္ ခ်ိန္ဆတတ္ကတ္ေတ

လိမၼာျခင္းထဲမွာ ၀င္ဆံ့ႏိုင္ဖို႔

မိုက္မိုက္မဲမဲ ငါႀကိဳးစားဖူးခယင့္

အခ်ိန္တိရာ ေျဗာက္ေသာက္ကုန္ခေရ

ငါ့သဘာ၀မဟုတ္လို႔ အေရာင္မေျပာင္းႏိုင္ခ .....

ငါ့ကိုက်ဥ္ထားေရ လူတိကို

အေပါင္းအသင္းျဖစ္ခ်င္လို႔ စိတ္ကူးယဥ္ဖူးခေရ

ျမင္ကြင္းမတူလို႔ စကားခ်င္းေတာင္စစ္ေျပမၿငိမ္းခ .....

ကံေကာင္းေရလို႔ယူဆမိေရ လူတစ္ခ်ဳိ႕ကို စံထားဗ်ာယ္

"ကံ" လို႔ထင္ေစာ္နိန္ရာမွာ လယ္ထြန္မွားခေရ

ရုိးရာမတူလို. ပ်ဳိးေတာင္မႀကဲခရ .....

ရခိုင္သတ္ပံု အေရးအသား

ယေန႔ ရခိုင္စာေပ ေလ့လာသူမ်ားသည္ သတ္ပံုကိစၥကို စဥ္းစားခန္း ထုတ္ၾကေပလိမ့္မည္။ သတ္ပံု အဘိ ဓာန္၊ ေ၀ါဟာရအဘိဓာန္မ်ားထိ ျပဳစုထုတ္ေ၀ေရးကို တိုက္တြန္းလိုလား ရွိေနၾကၿပီးလည္းျဖစ္၏။

ထိုသို႔ စဥ္းစားခန္း၀ယ္ ေဆြးေႏြးခ်က္၊ အႀကံျပဳခ်က္ သည္လည္း မပါမျဖစ္ ေခ်တကား။ ယေန႔ ေရးေနက် "အစ္မ"အစား ေရွးသံုးရခိုင္ ေစာနန္းမင္းျဖဴ ေကာင္းမွဳ ေက်ာက္စာအတိုင္း"အုဥ္မ"ဟူ၍လည္းေကာင္း၊ ေလာ ကေဒ၀ီ ေက်ာက္စာအတိုင္း "ဘုရားေတေတာ္မူ၏"၊ "ေတာင္ဘက္ခ်ည္တြင္"၊ "သက္ျပယ္ကိုအစျပဳ၍ ၿမံဳျပည္တိုင္ေအာင္ကို" ဟူ၍လည္းေကာင္း ေရးထံုးျပဳရမည္လား၊ ျပင္ယား ေက်ာက္စာ အတိုင္း "မ်က္သုတ္ ကေတ"၊ "လကၤာတဆဲငါးခ်ပ္"ဟူေသာ အသံုးသို႔ လိုက္၍ ေရး႐ိုးျပဳသင့္အံ့ေလာ။

ဦးဘေစာ

ႏိုင္ငံဂုဏ္ရည္ (ပထမဆင့္)ရ၊ ၀န္ႀကီးေဟာင္းႏွင့္ အၿငိမ္းစား သံအမတ္ႀကီးျဖစ္သည္။ ရခိုင္ျပည္နယ္၊ ရမ္းၿဗဲ ၿမိဳ႕ ေအာင္ေစတီရပ္တြင္ ေမြးဖြားသည္။ ငယ္စဥ္က ေက်ာက္ျဖဴၿမိဳ႕တြင္ ပညာသင္ၾကားခဲ့သည္။ ထို႕ေနာက္ သီရိလကၤာႏိုင္ငံ၊ ကိုလံဘိုၿမိဳ႕ရွိ၊ အာနႏၵာေကာလိပ္တြင္ ပညာသင္ၾကားခဲ့ၿပီး၊ ဒုတိယ ကမၻာစစ္ျဖစ္ပြားသျဖင့္ အိႏၵိယ ႏိုင္ငံသို႕ ေျပာင္းေရႊ႕ေနထိုင္ခဲ့သည္။အိႏၵိယႏိုင္ငံတြင္ဦးသိန္းေဖျမင့္ႏွင့္ဆံုေတြ႔ၿပီး ျမန္မာ့ ႏိုင္ငံေရး ေလာကသို႕ ေရာက္ရွိသည္။ ဒုတိယကမာၻစစ္အတြင္း ေအာလ္အိႏၵိယ ေရဒီယုိ ျမန္မာပိုင္း အစီအစဥ္တြင္ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခဲ့သည္။

ရခိုင္႐ိုးရာပံုျပင္မ်ား အဆက္

ရခိုင္ဒ႑ာရီ ပံု၀တၳဳမ်ား၌ "ကလူတတ္ပြဲေတာ္" ကင္းပၿပီးလွ်င္ ပံု၀တၳဳအႏိုင္အထ ေျပာေဟာေလ့ရွိခ့ဲေၾကာင္း ကိုလည္း ေတြ႔ရေပသည္။

ထိုပံုျပင္အရ ရခိုင္လူမ်ဳိးတို႔၏ ၀တၳဳေျပာေဟာမွဳ၌ ေရွးဒ႑ာရီ ေခတ္ကပင္ ရွိခ့ဲေၾကာင္း အေထာက္အထား လည္း ျဖစ္ေပသည္။

ေရွးအခါက ရကၡပူရျပည္သွ်င္ ရခိုင္မင္းတစ္ပါး ရွိေလသည္။ ထိုမင္းသည္ ႏွစ္စဥ္မျပတ္ နန္းေတာ္ရင္ျပင္၌ ည လသာသာအခ်ိန္မွာ ပံု၀တၳဳေဟာေျပာပြဲမ်ား ျပဳလုပ္ေလ့ရွိသည္။ ထိုပြဲကုိ "ကလူတတ္ပြဲေတာ္" (ကာႏူ တတ္ပြဲလည္းဟူ)ဟု ေခၚဆိုသည္။ ထိုကလူတတ္ပြဲေတာ္သို႔ ဘုရင္၏ အမိန္႔အရ အနယ္နယ္ အရပ္ရပ္မွ ၀တၳဳေျပာတတ္ေသာ ကလူတတ္မ်ား လာေရာက္ ေျပာေဟာၾကရေလသည္။

ဦးျမထြန္းေအာင္

ဦးျမထြန္းေအာင္ (၁၈၅၆-၁၉၁၉)၊ ရခိုင္ျပည္၊ ေက်ာက္ျဖဴၿမိဳ႕ ဇာတိျဖစ္သည္။ အေရးပိုင္ ျမတ္ထြန္းေအာင္ ဟု လည္းေကာင္း၊ ဒီ၀ီဇံ ျမထြန္းေအာင္ ဟု လည္းေကာင္း နာမည္ႀကီးသည္။ တတိယ အဂၤလိပ္-ျမန္မာ စစ္ပြဲ အတြင္း ၿဗိတိသွ်စစ္တပ္တြင္ အမႈထမ္းခဲ့ၿပီး၊ မႏၱေလးၿမိဳ႕ကို သိမ္းယူရာတြင္ ပါ၀င္ခဲ့သည္။ ထို႕ေနာက္ နယ္ ပိုင္ ၀န္ေထာက္ျဖစ္လာၿပီး၊ ျမန္မာတိုင္းရင္းသား မ်ားထဲတြင္ ပထမဆံုးေသာ အေရးပိုင္ရာထူးကို ရရွိခဲ့သည္။ ဦးျမထြန္းေအာင္ မတိုင္မီက အေရးပိုင္ရာထူးကို မ်က္ႏွာျဖဴမ်ားသာ ရရွိခဲ့သည္။

ဦးတင့္ေဇာ္

ဆရာ ဦးတင့္ေဇာ္သည္ ရခိုင္ျပည္နယ္၊ ရမ္းၿဗဲကြ်န္း၊ ေက်ာက္ျဖဴၿမိဳ႕တြင္ ေမြးဖြားခဲ့သည္။ ဒုတိယ ကမာၻစစ္ အတြင္း ပညာေရးကို အခက္ခဲေပါင္းစံုၾကားမွ သင္ၾကားခဲ့ၿပီး၊၁၉၅၃ ခုႏွစ္တြင္ ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္သို႔ ေရာက္ ရွိခဲ့သည္။

ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္တြင္ ပင္းယေက်ာင္းေဆာင္ စာဖတ္အသင္းဝင္ ျဖစ္ခဲ့ၿပီး တတိယႏွစ္တြင္ ရခိုင္ ေက်ာင္း သူေက်ာင္းသားမ်ား အသင္း ေခါင္းေဆာင္မႈ အပိုင္းမွ ပါဝင္ခဲ့ၿပီး၊ ၁၉၅၆ – ၅၇ ေနာက္ဆံုးႏွစ္တြင္ ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္ ေက်ာင္းသားသမဂၢ၌ ႏိုင္ငံျခားေရး တာဝန္ခံ အျဖစ္ ေ႐ြးခ်ယ္ခံခဲ့ရသည္။

ရခိုင္တန္ေဆာင္ ေဆာင္းပါးမ်ား - ဦးဦးသာထြန္း (ရခိုင္-ျမန္မာ ပ႑ိတ္)

ရခိုင္တန္ေဆာင္ ေဆာင္းပါးမ်ား
ဦးဦးသာထြန္း (ရခိုင္-ျမန္မာ ပ႑ိတ္)
pdf file (884 Kb)

အေလာင္းေတာ္ အရိႏၵမာ လကၤာသစ္ - ဆရာဦးသာေအာင္

အေလာင္းေတာ္ အရိႏၵမာ လကၤာသစ္
ဆရာဦးသာေအာင္
pdf file (145 Kb)