ဖက္ဒရယ္၀ါဒ ေပ်ာ့ေပ်ာင္းမႈ - ေမာင္ခိုင္ေအာင္

ယေန႔ ကမာၻေျမတြင္ မၿငိမ္းခ်မ္းေသာ ေဒသမ်ား ရွိေနဆဲျဖစ္သည္။ စစ္ပြဲႀကီးမ်ား မရွိဆိုႏိုင္ေသာ္လည္း ပဋိ ပကၡမ်ား၊ လက္နက္ကိုင္ အၾကမ္းဖက္ အံုၾကြမႈမ်ား ေနရာအႏွံ႔ရွိေနသည္။ ပဋိပကၡမ်ား အဆံုးမွာ ျပည္ တြင္းေရးျဖစ္ၿပီး အမ်ဳိးသားေရး အုပ္စုမ်ားက သက္ဆိုင္ရာ နယ္ေျမမ်ားတြင္ ပိုမိုေကာင္းမြန္ေသာ ကိုယ္ စားျပဳမႈ (သို႔) ႀကီးမားက်ယ္ျပန္႔ေသာ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ေတာင္းဆိုေနၾကျခင္းျဖစ္သည္။ ကမာၻ႔ ဖက္ဒ ရယ္ႏိုင္ငံတို႔သည္ မ်ားေသာအားျဖင့္ လူမ်ဳိးစုႏိုင္ငံမ်ားျဖစ္ၿပီး အမ်ဳိးသားေရးအုပ္စုတို႔က ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ ကို ပိုမိုအသိအမွတ္ျပဳရန္ ေတာင္းဆိုၾကသည္။ ဖက္ဒရယ္စနစ္သည္ တင္းမာမႈမ်ားကို ေလ်ာ့က်ေစၿပီး ႏိုင္ငံ ၏ အမ်ဳိးသားညီညြတ္ေရးကို ေအာင္ျမင္စြာ ေဆာင္က်ဥ္းႏိုင္ေသာ အုပ္ခ်ဳပ္မႈစနစ္တစ္ခု ျဖစ္ေသာ္လည္း အမ်ဳိးသားေရး အုပ္စုတို႔၏ ေတာင္းဆိုခ်က္မ်ားကို အၿမဲတမ္း ျဖည့္ဆည္း မေပးႏိုင္ေခ်။ စစ္မွန္ေသာ ႏိုင္ငံေရး ကြက္လပ္မ်ားကို ျဖည့္ဆည္းႏိုင္ရန္ ဖက္ဒရယ္ရွင္းသည္ ေပ်ာ့ေပ်ာင္းၿပီး လိုက္ေလ်ာညီေထြရွိရန္ လိုအပ္ သည္။

ေျမာက္ဦး လက္ဖက္ရည္ဆိုင္မ်ား - ေမာင္ခိုင္ေအာင္

ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕တည္သူ မင္းေစာမြန္သည္ လက္ဖက္ရည္ႀကိဳက္သူတစ္ဦး ျဖစ္သည္။(လြတ္လပ္စြာ သေဘာ ကြဲလြဲခြင့္႐ွိသည္) ကုလားေျမ၌ ခိုလွံဳေနရစဥ္ စြဲလမ္းလာခဲ့ေသာအရာ မဟုတ္ပါေခ်။ ေလးၿမိဳ႕ေတာ္ ရခိုင္ နန္းတြင္း၌ လက္ဖက္ရည္ကို မင္းေစာမြန္ႀကိဳက္ခဲ့သည္။ သူသည္ အေတြးသမားအေနႏွင့္ လက္ဖက္ရည္ကို တစိမ့္စိမ့္ေသာက္သည္။ အရက္သမားအေနႏွင့္ ေသရည္ကို တရၾကမ္းေသာက္သည္။ သူအမွားႀကီး မွားခဲ့သည္။ သူယုတ္၍ နန္းပ်က္၊ ျပည္ပ်က္၊ သူေျပးခဲ့ရသည္။ အေတြးႀကီးၿပီး အေကာင္းဆံုး ျပဳျပင္ တည္ေဆာက္ခဲ့သူ မဟုတ္ေလာ။

"သည္အရပ္၌ နန္းၿမိဳ႕တည္လ်ွင္ ၿမိဳ႕သက္႐ွည္လည္း ျမတ္႐ွင္ဘုန္းသက္ တိုရပါအံ့။"
ႏွလံုးအိမ္မွ ရဲဝံ့သင္းျမ မိန္႔ေတာ္ဟသည္။
"တည္ေစ"

၀ဆြဲသံ အေရာက္အေပ်ာက္ ရခိုင္စကားလံုးမ်ား - သန္႔၀ဏၰခိုင္

ရခိုင္စကားမာ ၀ဆြဲသံကို ေဖ်ာက္ပနာေျပာေရ စကားသံဟိပါေရ။ ၀ဆြဲသံ အပိုထည့္ေျပာလိဟိေရ စကားသံတိေလး ဟိပါေရ။

၀ဆြဲသံေဖ်ာက္ေျပာေရ ရခိုင္စကားသံတိ

'ထမင္းေကၽြး'ကို 'ထမင္းေက်း'ဆိုပနာ ေျပာဆိုကတ္ပါေရ။ ေတာင္ကုတ္နယ္သား႐ို႕ စစ္ေတြခ႐ိုင္စကားကို လုပ္ေျပာေရခါ ၀ဆြဲသံတိပါနီစြာကို တိြရပါေရ။ 'လားခ်င္'ကို 'လားခၽြင္'၊ 'လာခ်င္'ကို 'လာခၽြင္'၊ 'လားက်င့္မဟို'ကို 'လားကၽြင့္မဟိ'။

'ထြက္ခြာ'ကို 'ေထာ့ေခၚ' ဆိုပနာ ၀ဆြဲသံေဖ်ာက္ေျပာစြာတိေလး ဟိပါေရ။ စစ္ေတြခ႐ိုင္မာ 'စြာ'လို႔ ေျပာစြာ ကို ရမ္းၿဗဲၿမိဳ႕နယ္မာ 'စာ'လို႔ ေျပာပါေရ။

အိုအိုင္စီဆိုတာ ဘာလဲ? - ဖ်ာပံုနဒီ

အစၥလာမ္ႏိုင္ငံမ်ား ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္ေရးအဖြဲ႔ (OIC)ကို အစၥလာမ္ ဘာသာ၀င္ႏိုင္ငံေပါင္း (၅၇)ႏိုင္ငံ (အမွန္မွာ အစၥလာမ္ဘာသာ၀င္ (၅၆)ႏိုင္ငံႏွင့္ ပါလက္စတိုင္းတို႔ ျဖစ္သည္)ျဖင့္ ဖြဲ႔စည္းထားသည္။ တစ္ခါ တစ္ရံတြင္ ၄င္းအဖြဲ႔၀င္ႏိုင္ငံ အေရအတြက္ မ်ားျပားမႈေၾကာင့္ အိုအိုင္စီသည္ လူ႔အခြင့္အေရးမွစ၍ စီးပြားေရး အဆံုး၊ ပညာေရးမစ၍ အၾကမ္းဖက္၀ါဒအဆံုး ကိစၥရပ္တိုင္းနီးပါးတြင္ မြတ္စလင္မဟုတ္ေသာ ကမာၻအုပ္စု ကို ဆန္႔က်င္ေသာ စုစည္းညီညြတ္သည့္အစၥလာမ္တပ္ဦးကို ပိုမိုတိုးတက္ေကာင္းမြန္လာေအာင္ အဆင့္ျမွင့္ တင္ရင္း (အထူးသျဖင့္ ကုလသမဂၢအဖြဲ႔ႀကီးအတြင္းတြင္) ျပင္းထန္ၿပီး အမ်ားအားျဖင့္ မလိုလား အပ္ေသာ လႊမ္းမိုးမႈရွိေနသည္။

သို႔ေသာ္ အိုအိုင္စီ၏ အဓိကအေၾကာင္းရင္းမွာ အိုအိုင္စီအေနျဖင့္ ဘဂၤါလီမြတ္စလင္မ်ား (The Bengali Muslims)သည္ ရခိုင္ေျမကို ပိုင္ဆိုင္သူမ်ားျဖစ္ေၾကာင္း ေကာက္ခ်က္ဆြဲၾကမည္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ (၄င္းအဖြဲ႔အစည္းအေနျဖင့္ ထိုသုိ႔ေကာက္ခ်က္ဆြဲခ့ဲ၊ ေကာက္ခ်က္ဆြဲဆဲပင္ျဖစ္သည္။) ထို႔ျပင္ အိုအိုင္စီအဖြဲ႔ သည္ ရခိုင္လူမ်ဳိးတို႔၏ စကားသံမ်ားကို အသိအမွတ္ျပဳမည္ မဟုတ္ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ အိုအိုင္စီအဖြဲ႔၏ သမိုင္းေၾကာင္းတစ္ေလွ်ာက္တြင္ ႏိုက္ဂ်ီးရီးယားႏွင့္ အီဂ်စ္တို႔မွ ခရစ္ယာန္မ်ားကို အစုလိုက္အၿပံဳလိုက္ သတ္ျဖတ္မႈမ်ား၊ ထိုင္းေတာင္ပိုင္းမွ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ (၅၀၀၀)ကို သတ္ျဖတ္မႈ၊ ဆူဒန္ႏိုင္ငံက က်ဴးလြန္ခ့ဲေသာ မ်ဳိးတံုးသတ္ျဖတ္မႈ စသည္တို႔ႏွင့္ ပတ္သက္၍ အိုအိုင္စီက ဘယ္တုန္းကမွ မ႐ွဳတ္ခ်ခ့ဲဘူးေပ။

အသံထုတ္ေနာက္ကိုဂ်ည္းလိုက္ေတ ဘာသာစကားဧ့ အနီအထား

စာပီးရီးသားမႈေရ အႏုပညာျဖစ္ပါေရ။ ယင္းအႏုပညာတရပ္ကို လိုေရပိုင္ ကိုင္ဖို႔လိုပါေရ။ တင္းထားရဖို႔ စြာဟိပါဖို႔။ ေလ်ာ့ရဖို႔စြာေလး ဟိပါဖို႔။

အသံထုတ္ေနာက္ကိုဂ်ည္းလိုက္ေက ပကာဘာသာစကး ျဖစ္လီပါဖို႔။ အသံထုတ္ေနာက္ကို လိုက္သင့္ သေလာက္ လိုက္ရပါဖို႔။ ရခိုင္ဖတ္သင္႐ိုးက ထုတ္ေတ ရခိုင္ဖတ္စာ သူငယ္တန္း၊ ပထမတန္း၊ ဒုတိယတန္း စာအုပ္တိကို လိလာၾကည့္ေက မလိုက္သင့္၊ မလိုက္အပ္ေတ အသံထုတ္ေနာက္တို႔ မလိုက္စြာကို တိြရ ပါေရ။ ရခိုင္ဖတ္စာ စာအုပ္ပါ အရီးအသားတိ၊ ဘာသာစာပီအရိပ္အေစာင္းကို နားလည္ သေဘာေပါက္ သူတိဧ့ အရီးအသားတိကို လိလာၾကည့္ေက အသံထုတ္ေနာက္ကို လိုက္သင့္သေလာက္ရာလိုက္စြာကို တိြရပါေရ။ ရခိုင္ဖတ္စာသင္႐ိုး စာအုပ္တိမာ အသံထုတ္ေနာက္ကို မလိုက္စြာက မ်ားနီစြာကို တိြရပါေရ။

ဒုတိယပင္လံုမွသည္ အနာဂတ္ျပည္ေထာင္စုဆီသို႔(၃) - ခိုင္လင္း(ေမဃ၀တီ)

လြပ္လပ္ေရးနဲ႔အတူ ေမြးဖြားလာခ့ဲတ့ဲ ျပည္တြင္းစစ္ဟာ လူမ်ဳိးႀကီး၀ါဒႀကီးစိုးေရး(သို႔မဟုတ္) ျပည္ေထာင္စု အမည္ခံ တစ္ျပည္ေထာင္စနစ္ တည္ေဆာက္ေရး အင္အားစုေတြကေတာ့ ပံုစံမ်ဳိးစံ၊ နာမည္မ်ဳိးစံုနဲ႔ ကင္ပြန္း တပ္ခံခ့ဲရတယ္။ ဓါးျပဂိုဏ္း၊ ေသာင္းက်န္းသူ စသည္ျဖင့္။ တခ်ဳိ႕ကလည္း ၿဗိတိသွ်ရဲ႕ ေျမွာက္ပင့္ေသြးခြဲမွဳ၊ တခ်ဳိ႕ကလည္း ယဥ္ေက်းစြာျဖင့္ "ကိုလိုနီဆိုးေမြ"။ ဒီနာမည္ေတြဟာ အုပ္ခ်ဳပ္သူ အဆက္ဆက္က သံုးစြဲခ့ဲ တာ မွန္တယ္။ ဒါေပမယ့္ အုပ္ခ်ဳပ္သူ မဟုတ္သူေတြေကာ မပါခ့ဲဘူးလားဆိုေတာ့ ပါပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ "လူမ်ဳိးႀကီး၀ါဒႀကီးစိုးေရး (သို႔မဟုတ္) ျပည္ေထာင္စုအမည္ခံ တစ္ျပည္ေထာင္စနစ္တည္ေဆာက္ေရး အင္အားစု"လို႔ ၀ိေသသနျပဳခ့ဲတာျဖစ္တယ္။ ေျပာရရင္ လြတ္လပ္ေရးနဲ႔ ထပ္တူေမြးဖြားလာခ့ဲတ့ဲ ျပည္တြင္း စစ္ကို ဆင္ႏႊဲလာခ့ဲတ့ဲ အမ်ဳိးသားတို႔ရဲ႕ တုိက္ပြဲကို ျပက္ရယ္ျပဳလိုက္တာ ျဖစ္တယ္။ ဒီေနရာမွာ ျပည္တြင္းစစ္ ကို သိဒိၶတင္ခ်င္လို႔ မဟုတ္ဘူး။ လြတ္လပ္ေရးရသည္မွ ယေန႔အထိ စစ္ပြဲေတြ ဆင္ႏႊဲေနတ့ဲ လူေတြကို ေမး ၾကည့္ပါ။ စစ္ကို လိုလားသလားလို႔။ သူတို႔ စစ္ကို မလိုလားပါ။ ဒါေပမယ့္ စစ္ကို ဆင္ႏႊဲေနရတယ္။ စစ္ကို မလိုလားေပမယ့္ စစ္ကို ဆင္ႏႊဲေနရျခင္းဟာ စိတ္၀င္စားဖို႔ေကာင္းသလို မွန္မွန္ကန္ကန္ ေလ့လာသံုးသပ္ဖို႔ လည္း ေကာင္းပါတယ္။ ထို႔အတူ ျပည္တြင္းစစ္ရဲ႕ ဇစ္ျမစ္ကိုလည္း မွန္မွန္ေလ့လာၿပီး မွန္မွန္ကန္ကန္ နာမည္ေပးဖို႔ လုိမယ္ထင္ပါတယ္။

ဒုတိယပင္လံုမွသည္ အနာဂတ္ျပည္ေထာင္စုဆီသို႔ (၂) - ခိုင္လင္း(ေမဃ၀တီ)

ပဥၥမျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္အယူအဆဟာ ဗမာအမ်ဳိးသားအင္ပါယာ ထူေထာင္ေရး၀ါဒျဖစ္တယ္လို႔ ေကာက္ခ်က္ ခ်ျခင္းဟာ သမိုင္းေၾကာင္းေတြ၊ သမိုင္းေနာက္ခံေတြ ကို အေျခခံၿပီး ေကာက္ခ်က္ခ်ျခင္း ျဖစ္တယ္။ လူ တစ္ဦးရဲ႕ လုပ္ရပ္ေတြ၊ အဖြဲ႔အစည္းေတြရဲ႕ လုပ္ရပ္ေတြ၊ လူအုပ္စုေတြရဲ႕ လုပ္ရပ္ေတြဟာ အယူအဆ ခံယူ ခ်က္ေတြကို အေျခခံၿပီး လုပ္ၾကတာ ျဖစ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ အယူအဆအခ်ဳိ႕အတြက္ ေတာ္လွန္တိုက္ပြဲ၀င္ ရတာေတြ ရွိတယ္။ ပဥၥမ ျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ အယူအဆကို ယံုၾကည္တ့ဲသူဟာ သူ႔ရဲ႕လုပ္ေဆာင္ ခ်က္ေတြ၊ ေပးဆပ္မွဳေတြဟာလည္း ဒီအတြက္ပဲ ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ လြတ္လပ္ေရးတိုက္ပြဲကာလနဲ႔ လြတ္ လပ္ေရးေနာက္ပိုင္း ကာလေတြမွာ ဒီအယူအဆကို ယံုၾကည္သူေတြကေတာ့ သခင္ဗစိန္၊ ဂဠဳန္ဦးေစာ၊ ဦးေန၀င္း၊ ဗုိလ္သန္းေ႐ႊတို႔ဟာ ထင္ရွားတ့ဲ လူေတြပါ။ ဒီလူေတြရဲ႕ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြဟာ ပဥၥမ ျမန္မာႏိုင္ ငံေတာ္ အယူအဆအေပၚမွာ အေျခခံခ့ဲတယ္ဆိုတာ သူတို႔ေတြရဲ႕ အလုပ္ေတြဟာ သက္ေသျပခ့ဲပါတယ္။ ပဥၥမ ျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ အယူအဆကို နည္းနည္းေလာက္ရွင္းျပဖို႔ လိုမယ္ထင္တယ္။

ပါေမာကၡလုစ္က (၁၁)ရာစုမွာ အေနာ္ရထာစည္း႐ံုးတည္ေထာင္ခ့ဲတ့ဲ ျမန္မာႏိုင္ငံကို ပထမျမန္မာႏိုင္ငံ၊ (၁၅)ရာစုမွာ ဘုရင့္ေနာင္ စည္း႐ံုးတည္ေထာင္ခ့ဲတ့ဲ ျမန္မာႏိုင္ငံကို ဒုတိယျမန္မာႏိုင္ငံ၊ (၁၈)ရာစုမွာ အေလာင္းဘုရားစည္း႐ံုးတည္ေထာင္ခ့ဲတ့ဲ ျမန္မာႏိုင္ငံကို တတိယျမန္မာႏိုင္ငံ၊ (၂၀)ရာစုမွာ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ ဆန္းစည္း႐ံုးတည္ေထာင္ခ့ဲတ့ဲ ျမန္မာႏိုင္ငံကို စတုတၳျမန္မာႏိုင္ငံလို႔ ေရးသားလ့ဲတာေတြ ရွိတယ္။ ပါေမာကၡ လုစ္ရဲ႕ အယူအဆကို အေျခခံစဥ္းစားရင္း ပဥၥမျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ အယူအဆ ေပၚေပါက္လာတာ ျဖစ္ တယ္။ ျမန္မာ (ဗမာ)အခ်င္းခ်င္းမွာေတာင္ ပဥၥမျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ အယူအဆဟာ အျငင္းပြားမွဳေတြ နဲ႔ ျပည့္ႏွက္ေနတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ ဦးေန၀င္းကို ပဥၥမျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ကို တည္ေထာင္ေရးႀကိဳးပမ္းခ့ဲသူ တစ္ဦးအျဖစ္ သတ္မွတ္ႏိုင္သလို ဗိုလ္သန္းေ႐ႊဟာလည္း ပဥၥမ ျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ကို ဆက္လက္ ဦးေဆာင္ေစသူအျဖစ္ သတ္မွတ္ႏိုင္ပါတယ္။ တခ်ဳိ႕ကလည္း ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို ပဥၥမျမန္မာႏိုင္ ငံေတာ္ ထူေထာင္မယ့္သူလို႔ ေျပာလိုၾကပါတယ္။ ပါေမာကၡလုစ္ရဲ႕ အယူအဆအေပၚမွာ သက္၀င္ယံုၾကည္ သူေတြအေနနဲ႔ေတာင္ ပဥၥမျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ထူေထာင္သူမွာ အျငင္းပြားစရာျဖစ္ေနတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ ဒီအယူအဆအတိုင္းဆိုလွ်င္ ဦးေန၀င္းဟာ ပဥၥမျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ကို တည္ေထာင္သူအျဖစ္ သတ္မွတ္ၿပီး ဗိုလ္သန္းေ႐ႊကေတာ့ ဆက္လက္ဦးေဆာင္ေစသူအျဖစ္ သတ္မွတ္ရမွာျဖစ္တယ္။

ဒုတိယပင္လံုမွသည္ အနာဂတ္ျပည္ေထာင္စုဆီသို႔ (၁) - ခိုင္လင္း(ေမဃ၀တီ)

ဒုတိယအႀကိမ္ေျမာက္ ပင္လံုညီလာခံမ်ဳိး ေနာက္တစ္ႀကိမ္က်င္းပဖို႔ လိုအပ္တာေၾကာင့္ ဒုတိယပင္လံုလို႔ပဲ ညြန္းဆိုျခင္းဟာ လက္လြတ္စပယ္ေခၚဆိုျခင္းမ်ဳိးေတာ့ မျဖစ္ႏိုင္ပါဘူး။ အမွန္တကယ္ ႏွိဳက္ႏွိဳက္ခၽြတ္ခၽြတ္ မညာတမ္းေလ့လာၾကည့္ရင္ ဒုတိယ ပင္လံုညီလာခံကို ဦးေအာင္ဆန္းက်ဆံုးၿပီး ေနာက္တစ္ရက္မွာ က်င္းပ ရမွာျဖစ္တယ္။ ဦးေအာင္ဆန္းက်ဆံုးျခင္းႏွင့္အတူ ပင္လံုစာခ်ဳပ္ေရာ ျပည္ေထာင္စုစိတ္ဓါတ္ေရာ က်ဆံုးခ့ဲရ တာျဖစ္တယ္။ ထို႔အတူ တိုင္းင္းသားေတြဟာလည္း ေပ်ာ့ေပ်ာင္းညင္သာစြာနဲ႔ ကိုလိုနီဘ၀ကို ျပန္လည္ ဆင္းသက္ခ့ဲရတယ္။

ဒီအခင္းအက်င္းေတြေၾကာင့္ပဲ လြတ္လပ္ေရးနဲ႔အတူ ျပည္တြင္းစစ္ကို ေမြးဖြားေစခ့ဲတာ ဒီေန႔အခ်ိန္ထိပါပဲ။ လြတ္လပ္ေရးနဲ႔အတူ ေမြးဖြားလာတ့ဲ ျပည္တြင္းစစ္ဟာ ဦးေအာင္ဆန္းက်ဆံုးမွဳနဲ႔အတူ ပင္လံုစာခ်ဳပ္ပါ က်ဆံုး သြားရျခင္းရဲ႕ အထင္ရွားဆံုး ျပယုဂ္တစ္ခုပါ။ ဒါေၾကာင့္ ဒုတိယအႀကိမ္ ပင္လံုညီလာခံက့ဲသို႔ေသာ ညီလာခံ မ်ဳိး က်င္းပရန္ လိုအပ္တာကို အေျခခံၿပီး ဒုတိယပင္လံုလို႔ ညြန္းဆိုျခင္းဟာ လက္လြတ္စပယ္ ေခၚဆိုျခင္း မ်ဳိးေတာ့ မျဖစ္ႏိုင္ဘူးလို႔ ဆိုျခင္းျဖစ္ပါတယ္။

ျပည္ေထာင္စု၏ ဗိသုကာ (သို႔) လြတ္လပ္ေရးဗိသုကာ

၁၉၃၉၊ စက္တင္ဘာ (၉)ရက္ေန႔ဟာ ျမန္မာ့လြတ္လပ္ေရး ဗိသုကာ၊ တစ္နည္းအားျဖင့္ ျပည္ေထာင္စု တည္ေဆာက္ေရးကို မ်ဳိးေစ့ခ်ေပးခ့ဲတ့ဲ ဆရာေတာ္ဦးဥတၱမ ပ်ံလြန္ေတာ္မူသည့္ေန႔။ ၂၀၁၀ စက္တင္ဘာ (၉)ရက္ဆိုရင္ (၇၁)ႏွစ္ ျပည့္ခ့ဲၿပီ။ သူ႔ေခတ္က တင္ေပးလိုက္တ့ဲ သမိုင္းေပးတာ၀န္ေတြကို တနင့္တပိုးႀကီး ထမ္းေဆာင္ခ့ဲတ့ဲ လွပတ့ဲသမိုင္းေတြဟာ ဘယ္ေလာက္ပဲၾကာၾကာ ေဆြးေျမ့မသြား၊ ကြယ္ေပ်ာက္မသြားဘဲ ရွင္သန္ေနဆဲပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ဆရာေတာ္ဦးဥတၱမရဲ႕ သမုိင္းေတြကို အင္အားေတြနဲ႔ ေခ်ဖ်က္ျခင္းကို ခံေနရေပမယ့္ သူ႔သမိုင္းကေတာ့ သမိုင္းအျဖစ္ ရွိေနဦးမွာပါ။ ေျပာရရင္ အႏွိမ္ခံသမိုင္းအျဖစ္နဲ႔။ ဆရာေတာ္ဦးဥတၱမနဲ႔ ပက္သက္လို႔ စာေရး ဆရာ ပါရဂူက ၁၉၉၆ ခုႏွစ္ စစ္ေတြစာေပေဟာေျပာပြဲတစ္ခုမွာ "လြတ္လပ္ေရးအတြက္ မ်ဳိးေစ့ခ်ေပးခ့ဲတ့ဲ ဆရာေတာ္ျဖစ္ေပမယ့္ ေနာက္ပိုင္းမွာ ထိုက္တန္တ့ဲ အသိအမွတ္ျပဳမွဳ မခံရပါဘူး။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လြတ္ လပ္ေရး ႀကိဳးပမ္းမွဳအတြက္ တိုက္ပြဲ၀င္ခ့ဲတ့ဲ ဆရာေတာ္ႏွစ္ပါးရွိတယ္။ တစ္ပါးက ဦး၀ိစာရ၊ အားလံုးသိတ့ဲ အတိုင္း ေ႐ႊတိဂံုဘုရားေရွ႕မွာ ေၾကး႐ုပ္တု လုပ္ၿပီးထားတယ္။ ေနာက္ ဆရာေတာ္ဦးဥတၱမ၊ ဆရာေတာ္ ဦးဥတၱမဟာ ဦး၀ိစာရထက္ အဆေပါင္းမ်ားစြာ ႀကိဳးပမ္းလွဳပ္ရွားခ့ဲတယ္။ ဒါေပမယ့္ အသိအမွတ္ ျပဳမခံရ။ (ဖဆပလ) အစိုးရလက္ထက္မွာ ေ႐ႊတိဂံုဘုရားေဘးက ကန္တိုမန္ပန္းၿခံကို ဦးဥတၱမပန္းၿခံလုပ္ၿပီးေတာ့ ဦးဥတၱမေက်ာက္႐ုပ္တုထားဖို႔ အစီအစဥ္ရွိတယ္။ ေက်ာက္႐ုပ္တုေတာင္ ထုလို႔ ၿပီးေနၿပီ။ အဲဒါ ဘယ္လိုျဖစ္ သြားလဲ မသိဘူး။ ျဖစ္မလာခ့ဲ။ ပန္းပုဆရာ ဦးဟန္တင္ၿခံကို ေရာက္သြားတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ ဦးဟန္တင္အိမ္ ကို ေရာက္သြားတယ္။ ေရာက္သြားတ့ဲကိစၥက အိႏိၵယ သာသနာျပဳဆရာေတာ္ စျႏၵမုနိ႐ုပ္တုကိစၥေၾကာင့္ပါ။ ဒီညေနက ဘုရားႀကီးမွာ ဆရာေတာ္ စျႏၵမုနိ႐ုပ္တု ေတြ႔ခ့ဲတယ္။ ဆရာေတာ္႐ုပ္တု ျဖစ္ေျမာက္ေရးေကာ္မ တီမွာ ကၽြန္ေတာ္ပါတယ္။ ယင္း႐ုပ္တုကို အိႏိၵယ ပို႔ဖို႔။ ဒါေပမယ့္ ပို႔လို႔မရတာေၾကာင့္ ဒီမွာထားတယ္" လို႔ ေျပာခ့ဲဖူးတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္ အေနနဲ႔ ထိုက္တန္စြာ ဘာေၾကာင့္ အသိအမွတ္ မျပဳသလဲ။ ကၽြန္ေတာ္ ေလ့ လာဖူးသေလာက္ေျပာရရင္ ရခိုင္ေတြကေတာ့ ဆရာေတာ္ဦးဥတၱမဟာ ရခိုင္ျဖစ္လို႔ဆိုၿပီး ခံယူၾကတယ္။

ရမၼာကၽြန္းက ဆီြမ်ဳိးေတာ္စပ္ပံု - ရကၡိတသွ်စ္ေမာင္ (ပညာေရး)

ဂနိ ကမာၻေပၚဟိ ဘာသာစကားေပါင္း ၆၉၀၀ အနက္ ၂၅၀၀ ခန္႔ေရ တိမ္ေကာ ေပ်ာက္ကြယ္လားဖို႔ အၿခီ အနီေရာက္နီဗ်ာယ္လို႔ UNESCO ထုတ္ျပန္ခ်က္မွာ ေဖာ္ျပထားပါေရ။ ဧပိုင္ ေပ်ာက္ကြယ္လားဖို႔ အေၾကာင္း တရားႏွစ္ရပ္မွာ လူ႐ို႕စြာ ၿမိဳ႕ျပနန္႔ တျခားတစ္နယ္တစ္ေက်းသို႔ ေျပာင္း႐ႊိ႔မွဳမ်ားလာျခင္းနန္႔ ကမာၻ႔စကား ႀကီးတိ လႊမ္းမိုး၀ါးၿမိဳျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ပါေရ။ စား၀တ္နီရီး အေၾကာင္းေၾကာင္းေၾကာင့္ အျခားနီရာသို႔ ေျပာင္း လားၿပီးေက ယင္းေဒသ အမ်ားသံုးစကားကို သံုးလာရာက မိခင္စကား ေပ်ာက္ကြယ္လားကတ္ရေရ။ ယၿပီးေက အင္အားႀကီးေရ ဘာသာစကားတိကို အသံုးမ်ားလာရာက လက္ေအာက္ခံ ဘာသာစကားေခ်တိ အသံုးနည္းလာရၿပီး ေမွးမွိန္ ေပ်ာက္ကြယ္ကတ္ရေရ။ ေအနီရာမွာ သက္သီျပစရာ အနီးစပ္ဆံုးက အယင္ခါ ကိုယ္ပိုင္ယဥ္ေက်းမွဳ၊ ကိုယ္ပိုင္စာပီတိနန္႔ ခမ္းနားခေကေလး အဂုခါ ေျပာစရာမက်န္ေရ "ပ်ဴလူမ်ဳိး"တိ ကို ျပရပါလိမ့္ေမ။

ဘာသာစကားဆိုစြာမာ အေျပာဘာသာစကားနန္႔ အရီးဘာသာစကားဆိုပနာ ႏွစ္မ်ဳိးဟိပါေရ။ ေယဒါေလး ကမာၻမာ အဂုထိ အရီးဘာသာစကား မဟိသိေရ လူမ်ဳိးတိ ဟိစြာကို ၾကည့္ေက အေျပာဘာသာစကားဧ့ အဓိကက်ျခင္းကို သိႏိုင္ပါေရ။ ကိုယ့္လူမ်ဳိး႐ို႕ ကိုယ္ပိုင္စာပီ၊ ယဥ္ေက်းၽြွဳ၊ ထံုးတမ္းဓလိတိကို လက္ဆင့္ကမ္း ထိန္းသိမ္းလာကတ္လို႔ရာ အဂုခ်ိန္ထိ "ရခိုင္"လို႔ မားမားမတ္မတ္ ရပ္တည္ႏိုင္ျခင္း ျဖစ္ပါေရ။ "အမ်ဳိး သီလ၊ ႏွစ္ဌာနကို၊ ျပည့္၀မ႑ိဳင္၊ ေစာင့္စြမ္းႏိုင္သည္၊ ရခိုင္နာမ၊ ဘြဲ႔မည္လွျဖင့္၊ အႏြတၳသညာ၊ ေခၚအပ္ရာ ၏"လို႔ ဗုဒၶ၀င္လကၤာမွာ ေဖာ္ျပထားပါေရ။

ရခိုင္အေရး ေဆြးေႏြးအေျဖရွာ - ေက်ာ္၀င္း

ယခုရက္ပိုင္း စာေရးသူ စာမေရးျဖစ္ပါ။ စာပင္ ဟုတ္ဟုတ္ျငားျငား မဖတ္ျဖစ္ပါ။ သို႔ေသာ္ တန္ပါသည္။ မိတ္ေဆြမ်ား၏ ေက်းဇူးေၾကာင့္ ရခိုင္အေရး ေဆြးေႏြးအေျဖရွာၾကေသာ အလုပ္႐ုံေဆြးေႏြးပဲြႏွစ္ခုကို ဆက္ တုိက္ဆိုသလို တက္ခြင့္ရေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။ ရန္ကုန္ႏွင့္ ေနျပည္ေတာ္တုိ႔တြင္ က်င္းပ ခ့ဲေသာ ေဆြးေႏြးပဲြမ်ားျဖစ္သည္။ အဆုိပါ ေဆြးေႏြးပဲြႏွစ္ခုတြင္ စာေရးသူ တင္ျပခြင့္ရခဲ့ေသာ ထင္ျမင္ခ်က္ မ်ားကို စုစည္းၿပီး ယခုစာစုကို ေရးသားေဖာ္ျပလုိက္ပါသည္။

ေက်ာက္ျဖဴမွသည္ အိမ္ျဖဴေတာ္ဆီသို႔ - ေမာင္ခိုင္ေအာင္ (စစ္ေတြ)

ရခိုင္အမ်ဳိးသားညီလာခံကို ေက်ာက္ျဖဴၿမိဳ႕တြင္ ဧၿပီ ၂၇ မွ ေမ ၁ ရက္ေန႔အထိ က်င္းပခ့ဲသည္။ ညီလာ ခံ ျဖစ္ေျမာက္ေရးအတြက္ (၂)ႏွစ္ၾကာ ႀကိဳးပမ္းခ့ဲရၿပီး ရခိုင္ႏိုင္ငံေရး အင္အားစုေပါင္းစံုႏွင့္ ရခိုင္ျပည္သူတို႔ ၏ အမ်ဳိးသားေတြ႔ဆံုပြဲႀကီး ျဖစ္လာခ့ဲသည္။ ျမန္မာျပည္အႏွံ႔မွ ရခိုင္လက္နက္ကိုင္ အင္အားစုမ်ား ႏိုင္ငံတ ကာေရာက္ ရခိုင္သမုိင္းပညာရွင္မ်ား လာေရာက္ႏိုင္ခ့ဲသည္။

ကုန္လြန္ခ့ဲသည့္ ႏွစ္မ်ားအတြင္း ဘာသာေရးဆန္သည့္ ပဋိပကၡမ်ား ျဖစ္ပြားခ့ဲမွဳ၊ ညီလာခံမက်င္းပမီ တစ္လ အလိုတြင္ စစ္ေတြၿမိဳ႕၌ NGO, INGO မ်ားအေပၚ ဆန္႔က်င္တိုက္ခိုက္မွဳတို႔ေၾကာင့္ ညီလာခံအေပၚ စိုး ရိမ္ေၾကာင့္ ၾကမွဳမ်ားသည္ ျပည္တြင္း တာ၀န္ရွိသူမ်ားႏွင့္ ႏိုင္ငံတကာ သံတမန္အသိုင္းအ၀ိုင္းမ်ားထဲ တြင္ ျဖစ္ေပၚေန ခ့ဲသည္။ ေဆြးေႏြးပြဲအစီအစဥ္ႏွင့္ အေၾကာင္းအရာမ်ားသည္ စိတ္၀င္စားစရာ ျဖစ္ေနသည္။

ရခိုင္ျပည္နယ္၌ ရခိုင္စာသင္ၾကားျခင္း - ေဒၚေစာသိန္းတန္

ရခိုင္လူမ်ဳိးတို႔သည္ AD 6 ရာစု ေ၀သာလီေခတ္ကပင္ စာအေရးအသား တတ္ေျမာက္ခ့ဲၾကသည္။ ယင္း ေခတ္က ေက်ာက္စာမ်ားကို ျဗဟၼဟီပြားအကၡရာျဖင့္ ေရးထိုးခ့ဲၾကသည္။ ယင္းေခတ္က သကၠဋႏွင့္ သကၠဋေရာ ပါဠိဘာသာစကားကို သံုးစြဲခ့ဲသည္။ ေ၀သာလီေခတ္သံုး အကၡရာမွတဆင့္ အဆင့္ဆင့္ အေရး အသား ေျပာင္းလာကာ ေလးၿမိဳ႕ေခတ္တြင္ လက္ရွိ ရခိုင္အကၡရာမ်ဳိး ျဖစ္လာခ့ဲသည္။ ေလးၿမိဳ႕ေခတ္ (၉၅၇- ၁၄၃၀)တြင္ သံုးစြဲေသာ ဘာသာစကားမွာ ယေန႔ေျပာဆိုသံုးစြဲေသာ ရခိုင္ဘာသာစကား ျဖစ္သည္။ ရခိုင္ သမိုင္းတေလွ်ာက္ ကဗ်ာ၊ လကၤာ၊ စကားေျပအမ်ဳိးမ်ဳိးျဖင့္ စာေပေရးသားခ့ဲၾကသည္။

သူခိုးကလူ လူဟစ္ပါလ်က္နဲ႔ - ေဂါယာေျမေစာ၀င္း

ကၽြန္ေတာ္သည္ ဤစာကို ေရးသားရျခင္းမွာ ခါေတာ္မီ ငါးပြက္ရာ ငါးစာခ်ျခင္းလည္း မဟုတ္ေၾကာင္းႏွင့္ ဗဟုသုတအလို႔ငွာ ေရးသားရျခင္းသာ ျဖစ္ေၾကာင္း စာဖတ္သူမ်ား ဦးစြာသိရွိထားဖို႔ လိုပါသည္။

ယင္းေၾကာင့္ ေရးသားသည့္ ပံုသ႑ာန္ကိုလည္း စာေပးေဆာင္းပါးတစ္ပုဒ္ ေရးသားျခင္း၏ ပံုစံလည္းမ ဟုတ္၊ သုေတသနစာတမ္း ေရးသားသည့္ ပံုစံလည္းမဟုတ္ဘဲ မွတ္စုသေဘာမ်ဳိးေရးသားသည့္ ပံုသ ႑ာန္ျဖင့္ ေရးသားျခင္းျဖစ္ပါသည္။

ရခိုင္လူမ်ဳိးႏွင့္ အမ်ဳိးဘာသာ သာသနာ - ရကၡ

အမ်ဳိးသီလ၊ ႏွစ္ဌာနကို
ျပည့္၀မ႑ိဳင္၊ ေစာင့္စြမ္းႏိုင္သည္
ရကၡိဳင္နာမ၊ ဘဲြ႔မည္လွျဖင့္
အႏြတၱသညာ၊ ေခၚအပ္ရာတည္း
(အသွ်င္နဂိႏၵ ေမာ္ကြန္း၊ ဦးေ႐ႊဇံ(က်မ္းကိုး)

ရခိုင္လူမ်ဳိးတို႔သည္ အမ်ဳိးသီလ ႏွစ္ဌာနကို ရာဇ၀င္တင့္ေအာင္၊ သမိုင္းလွပေအာင္ ေခတ္အဆက္ဆက္တို႔၌ မ်ဳိး႐ိုးစဥ္ဆက္မျပတ္ လက္ဆင့္ကမ္းထမ္း႐ြက္လာခ့ဲၾကေသာ လူမ်ဳိးျဖစ္သည္။ ရခိုင္လူမ်ဳိးတို႔၏ အမ်ဳိးဂုဏ္၊ သီလသမာဓိဂုဏ္ႏွင့္ ေထရ၀ါဒ ဗုဒၶသာသနာအေပၚ သက္၀င္ယံုၾကည္ ကိုးကြယ္ခ့ဲၾကမွဳမ်ားသည္ ရခိုင္ သမိုင္း ေခတ္အဆက္ဆက္တြင္ စီးေနေသာ ျမစ္ေခ်ာင္းေရတို႔ပမာ အလ်င္မျပတ္ရွိခ့ဲသည္။ လွပေသာ၊ ဂုဏ္တင့္ေသာ သမိုင္းတစ္ခုကို ျဖစ္ေစခ့ဲသည္။

လူမ်ိဳးနဲ႔စာေပ ေပ်ာက္ဆံုးျခင္းနိဒါန္း - ခိုင္လင္း(ေမဃ၀တီ)

ကိုယ့္အမ်ိဳးသား ယဥ္ေက်းမွဳေတြေနရာမွာ အျခား ယဥ္ေက်းမွဳေတြက လႊမ္းမိုးအားႀကီးမားလာတာနဲ႔အမွ် ကိုယ္ပိုင္ ယဥ္ေက်းမွဳေတြ တစတစ ေပ်ာက္ဆံုးသြားႏိုင္တယ္ဆိုတဲ့ စိုးရိမ္စိတ္ေတြေၾကာင့္ မိမိရဲ႕အမ်ိဳးသား ယဥ္ေက်းမွဳေတြကို အမ်ိဳးသားေရးအသိစိတ္ဓါတ္နဲ႔ ထိန္းသိမ္းကာကြယ္တတ္ၾကပါတယ္။

သမိုင္းထဲက အကၡရာမ်ား - ရကၡ

ရခိုင္သမိုင္းကို ေလ့လာေသာအခါ အားရစရာေကာင္းသည္မွာ ရခိုင္လူမ်ဳိးတို႔၏ ေခတ္ဦးစာေပယဥ္ေက်းမွဳ ထြန္းကားခ့ဲသည္ကို ျမင္ေတြ႕ရျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ ရခိုင္နယ္ေျမအႏွံအျပားတြင္ ေျမႀကီးသက္ေသ သမိုင္း ၾကြင္းအေဆာက္အအံုမ်ား ဘာသာေရးဗိသုကာလက္ရာမ်ားျဖစ္ေသာ ဘုရား၊ ပုထိုး၊ ေစတီ၊ သိမ္၊ ေက်ာင္း မ်ား စသည္တို႔ အမ်ားအျပားတည္ရွိေနၾကရာ ၎တို႔ကုိ ေသခ်ာေသာ ေခတ္ကာလ ျပဳလုပ္သူအမည္နာမ တို႔ႏွင့္တကြ အကၡရာစာတင္ မွတ္ထားခ့ဲၾကသည္ကို ေတြ႔ရသည္။

ျမန္မာ့ဒဂၤါးသမိုင္း - သန္း၀င္းလွိဳင္

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ေပါင္း ၂ဝဝဝ ေက်ာ္မွစ၍ ဒဂၤါးမ်ားကို အသုံးျပဳၾကသည္ ဆိုသည္။ ျမန္မာ တို႔သည္ ဒဂၤါးဟူေသာ ေဝါဟာရကို ပါဠိစကားလုံး “ဋကၤ" မွ ထုတ္ယူသုံးစြဲသည္ဟု အဆို႐ွိသည္။ “ဘုရင့္ တံဆိပ္ လက္ရာ႐ွိေသာေငြေၾကး”ဟု အဓိပၸာယ္ရသည္။ အခ်ိဳ႕ကလည္း ျမန္မာအေခၚ ဒဂၤါးသည္ သကၠတ ဘာသာ “တကၤ” ဟူေသာ စကားလုံးမွ ေ႐ြ႕ေလ်ာလာသည္ဟု ဆိုသည္။

ဦးဥတၱမ အတြင္းေရး

        ဦးဥတၱမလို ပုဂိၢဳလ္ကား ျဖစ္ရလိုပါ၏။
သို႔ေသာ္ ဦးဥတၱမလို ေခါင္းေဆာင္ကား
ဘ၀အဆက္ဆက္ မျဖစ္ရပါလို။

သခၤါရ စက္ကြင္းသို႔ ခ်ဥ္းနင္း ၀င္ေရာက္ၿပီးျဖစ္ေတာ္မူေသာ ေက်းဇူး႐ွင္ ဦးဥတၱမ အ႐ွင္ျမတ္၏ အေၾကာင္းကို ကုလား အဂၤလိပ္ သတင္းစာဆရာတို႔မွတစ္ပါး အျခားမည္သည့္ ျမန္မာသတင္းစာတို႔ကမွ ကၽြႏု္ပ္အား ေရးသားရန္ တိုက္တြန္းျခင္း မ႐ွိပါ။ သို႔ေသာ္ လြန္ခ့ဲေသာ ႏွစ္ေပါင္း အေတာ္ၾကာကပင္ ရင္းႏွီးဆည္းကပ္ဖူးသျဖင့္ ၾကည္ညိဳေလးျမတ္ေသာ ေစတနာ သဒၶါဓါတ္က ႏွိဳးေဆာ္လတ္ေသာေၾကာင့္ အနည္းငယ္ ေရးသားရျခင္းမွ် ျဖစ္ပါသည္။

အထက္ေဖာ္ျပပါ ဆရာေတာ္ဘုရား၏ ေထ႐ုပၸတိၱကို အျခား အျခားေသာ ပုဂၢိဳလ္တို႔က အထိုက္ အေလ်ာက္ ေရးသားၾကၿပီးျဖစ္၍ အထူးေဖာ္ျပရန္ မလိုေသာ္လည္း ဆရာေတာ္ ဘုရား၏ စိတ္ေန သေဘာထား လိုရင္းျဖစ္ေသာ အေၾကာင္းအခ်က္ကေလးမ်ားကိုကား အနည္းငယ္ ေရးသားလိုပါသည္။

ဆရာေတာ္ဦးဥတၱမ၏ ေနာက္ဆံုးခရီး - ေက်ာ္ျမင့္လြင္

ဤေဆာင္းပါးပါအတိုင္းဆိုလွ်င္ ဓါတ္ပံုတြင္ပါ႐ွိသည့္ ေန႔စြဲမွာ မွားေနမည္ျဖစ္ပါသည္။ (၂၀၊ ၃၊ ၁၉၄၀)

   ေခါင္ဇာနည္၀င္ ေျပာင္မာတင္တည့္
    ျမ႐ွင္သက်၊ သမၺဳဒၶ၏
    ပုတၱရင္းစစ္၊ ျဖစ္ႀကီးျဖစ္၍
    မဟစၦရိ၊ အံ့ေလာက္ဘိသား
    ႀတိသာသနာ၊ စက္ေရာင္၀ါႏွင့္
    ျမန္မာမ်ဳိးညြန္႔၊ ညွိဳးမတြန္႔ေအာင္
    သက္စြန္႔လ်က္ပင္၊ ေ႐ွ႔လမ္းထြင္သား
    အ႐ွင္ဥတၱမ၊ ေထရိႏၵလွ်င္
    ၀ံသပါလိတ္၊ ရဲတိဟိတ္သို႔
    စိတ္ေစတနာ၊ စူးစိုက္စြာလွ်င္
    မဟာ၀ရဇိန္၊ မိုးႀကိဳး႐ွိန္သို႔
    ပစ္ခ်ိန္က်င္းက်င္း၊ ရန္မာန္ခြင္းသည္
    ဘက္ကင္းေတဇာ႐ွိန္ဘုရား။

လယ္တီပ႑ိတ ဦးေမာင္ႀကီး